Nhà bà Tám ở cuối làng Cẩm Thủy nổi tiếng bao năm vì đàn vịt hàng trăm con, cho trứng to, lòng đỏ vàng ươm. Nhưng 4 tháng nay, cả làng xôn xao vì một chuyện kỳ lạ: trứng vịt nhà bà Tám bỗng dưng chuyển màu xanh lè, đập ra thì lòng đỏ xám ngoét, bốc mùi hắc khó chịu. Đàn vịt cũng lụi dần, cứ ba ngày lại có hơn hai chục con lăn ra chết, mắt đục ngầu, chân co quắp.
Dân tình đồn đại đủ thứ, bà Tám vốn tính cởi mở nhưng nay mặt mày lúc nào cũng đượm buồn, chỉ lắc đầu: “Ta:o nuôi vịt cả đời, có bao giờ thấy chuyện qu/ái g/ở thế này đâu.”
Bà kiểm tra thức ăn, nước uống, ch:uồ:ng trại – tất cả đều bình thường. Bà gọi bác sĩ thú y từ huyện về, nhưng họ cũng bó tay, chỉ kết luận mơ hồ: “Có thể là một loại bệnh lạ.” Bà Tám không tin. Bà bắt đầu để ý những chi tiết nhỏ: dấu chân lạ quanh chuồng vịt, vài bao cám bị rạch, và cả tiếng động lạch cạch bên bờ sông vào nửa đêm. Bà nghi có kẻ ph;á ho;ại, nhưng ai? Và tại sao?
Một sáng sớm, khi sương còn giăng mờ, bà Tám ra chuồng vịt như thường lệ. Lần này…
…lần này, bà Tám không nghe thấy tiếng vịt kêu.
Chuồng im phăng phắc.
Một cảm giác lạnh chạy dọc sống lưng. Bà bước nhanh hơn, tim đập thình thịch. Cánh cửa chuồng vừa mở ra, mùi hắc quen thuộc ập thẳng vào mũi, nồng nặc đến buồn nôn.
Nhưng thứ khiến bà khựng lại, không phải xác vịt.
Mà là một chiếc can nhựa màu xanh, bị giấu dưới đống rơm ẩm, miệng can còn ướt, trên nhãn loang lổ mấy chữ đã phai:
“Thuốc trừ sâu – độc mạnh.”
Tay bà run bắn. Bao năm nuôi vịt, bà biết rõ: chỉ cần một lượng rất nhỏ thuốc này hòa vào nước, không chết ngay, nhưng sẽ làm biến đổi trứng, phá gan, làm vịt chết dần chết mòn.
Không phải bệnh.
Là bị đầu độc.
Bà Tám ngồi phịch xuống nền đất. Mắt cay xè nhưng không khóc. Trong đầu bà xoáy lên một câu hỏi duy nhất: Ai lại nhẫn tâm đến vậy?
Những mảnh ghép dần hiện rõ
Bà lặng lẽ đem chiếc can giấu đi, không nói với ai. Tối đó, bà không ngủ, ngồi sau bụi tre sát bờ sông, nơi mấy đêm trước bà từng nghe tiếng lạch cạch.
Gần nửa đêm, khi trăng vừa nhô khỏi rặng tre, một bóng người lén lút hiện ra. Người ấy đội nón sụp, vai khoác bao tải, bước rất quen lối mòn sau chuồng vịt.
Bà Tám nín thở.
Bóng người cúi xuống mương nước, mở nắp một chai nhựa, chuẩn bị đổ thứ gì đó vào.
– “Dừng lại!” – giọng bà khàn nhưng dứt khoát.
Bóng người giật bắn, quay ngoắt lại.
Dưới ánh trăng, bà Tám chết lặng.
Là Thắng – cháu họ bà, người từng được bà cho vay tiền mở trại vịt cách đó không xa.
Thắng tái mét, lắp bắp:
– Dì… dì Tám… dì làm gì ở đây giờ này?
Bà Tám nhìn thẳng vào mắt hắn:
– Còn mày, đêm hôm ra đây… cho vịt uống thuốc hay cho tao uống?
Thắng run rẩy, chai nhựa rơi xuống đất. Mùi thuốc bốc lên nồng nặc.
Sự thật cay đắng
Bị dồn đến đường cùng, Thắng quỳ sụp xuống, nước mắt giàn giụa.
– Dì ơi… con hết đường rồi. Trại con nuôi chết sạch vì dịch năm ngoái. Con nợ ngân hàng, nợ người ta khắp nơi. Người ta bảo… chỉ cần trứng vịt nhà dì hỏng, thương lái bỏ, thì con mới có đường sống…
Bà Tám lặng người.
– Tao cho mày vay vốn, chỉ bảo từng li từng tí. Vậy mà mày trả ơn tao bằng cách này?
Thắng gục đầu:
– Con không muốn… nhưng con sợ mất tất cả…
Bà Tám cười buồn. Nụ cười mặn chát của người cả đời tin vào tình thân.
– Mày sợ mất tất cả… còn tao thì sao? Tao mất cả một đời gây dựng, mày có nghĩ không?
Cái kết của đàn vịt – và của một niềm tin
Sáng hôm sau, công an xã có mặt. Mẫu nước được đem đi xét nghiệm. Kết quả rõ ràng: thuốc trừ sâu bị pha loãng nhiều lần trong nước uống của đàn vịt suốt 4 tháng.
Thắng bị bắt.
Dân làng bàng hoàng. Những lời đồn “ma ám”, “điềm gở” tan biến, chỉ còn lại sự phẫn nộ và tiếc nuối.
Đàn vịt không cứu được hết. Bà Tám phải tiêu hủy gần một nửa. Thiệt hại lớn đến mức, nhiều đêm bà chỉ ngồi nhìn chuồng trống, thở dài.
Nhưng điều đau nhất… không phải tiền.
Mà là niềm tin đã bị đầu độc còn nặng hơn đàn vịt.
Vài tháng sau, bà Tám nuôi lại đàn mới. Trứng lại vàng, vịt lại kêu vang cuối làng Cẩm Thủy. Người ta vẫn nhắc chuyện cũ như một lời cảnh tỉnh.
Còn bà Tám, mỗi lần có ai hỏi, chỉ nói một câu rất khẽ:
– Vịt chết thì nuôi lại được.
– Lòng người hỏng rồi… khó cứu lắm.
