…Nhưng đời vốn bạc bẽo.

Đến ngày mở di chúc, căn nhà cũ chật kín họ hàng. Ba người con trai ngồi thẳng lưng, vest chỉnh tề, ánh mắt tự tin của những kẻ đã đứng vững giữa đời. Bà Hoa lặng lẽ ngồi một góc, bộ áo nâu sờn vai, đôi dép nhựa cũ mòn gót.

Luật sư đọc xong phần tài sản của người chồng để lại: căn nhà, mảnh đất ngoại ô và chút tiền tiết kiệm.

Người con cả đứng dậy, giọng dứt khoát:
– Tài sản này là của bố tôi. Mẹ Hoa không có giấy đăng ký kết hôn hợp pháp, nên… xin phép không được chia phần.

Người con thứ hai tiếp lời, lạnh lùng:
– Mẹ đã ở nhờ nhà chúng tôi từng ấy năm, coi như chúng tôi không nợ nần gì nữa.

Người con út cúi mặt, nhưng vẫn nói khẽ một câu đủ để cứa vào tim:
– Mong mẹ thông cảm. Chúng con… cũng phải lo cho gia đình riêng.

Căn phòng im phăng phắc.

Bà Hoa không khóc. Không cãi. Không một lời oán trách.
Bà chỉ gật đầu, đứng dậy, chậm rãi cúi chào mọi người.

– Ừ… mẹ hiểu rồi.

Chiều hôm đó, bà thu dọn mấy bộ quần áo cũ, chiếc nồi méo miệng, và cái khung ảnh gia đình đã phai màu. Khi bà dắt chiếc xe đạp cũ ra khỏi cổng, không một ai tiễn.

Bà đi được vài bước thì phía sau vang lên tiếng gọi gấp gáp:

– MẸ HOA! KHOAN ĐÃ!

Là thằng cả.

Mặt nó tái mét, tay cầm xấp hồ sơ run rẩy.
– Có… có chuyện rồi. Mẹ quay lại đi… bọn con… bọn con phải nói chuyện này.

Cả nhà lại ngồi xuống. Thằng cả nuốt nước bọt, giọng lạc đi:
– Trước khi mất, bố… có để lại một bản di chúc khác. Bố dặn chỉ khi nào mẹ Hoa rời khỏi nhà, con mới được phép công bố.

Luật sư mở phong bì niêm phong. Giọng đọc vang lên rõ ràng từng chữ:

“Toàn bộ nhà đất, tiền bạc đứng tên tôi đều đã chuyển sang tên bà Hoa từ 7 năm trước.

Ba đứa con trai tôi chỉ được hưởng quyền sử dụng nếu còn giữ đạo hiếu với mẹ.

Nếu có ngày chúng bất hiếu, đuổi mẹ ra khỏi nhà, thì tất cả tài sản lập tức thuộc toàn quyền của bà Hoa, các con không được khiếu nại.”

Căn phòng như chết lặng.

Thằng hai bật dậy:
– Không thể nào!

Luật sư bình thản đặt thêm một tập hồ sơ khác lên bàn:
– Đây là giấy tờ sang tên hợp pháp, chữ ký công chứng đầy đủ. Và…

Ông ngẩng lên nhìn ba anh em:
– Số tiền học đại học, du học, mở văn phòng luật của cậu cả… đều là tiền bà Hoa bán ve chai tích cóp, đứng tên cho vay. Có giấy nợ đầy đủ.

Ba người con chết đứng.

Bà Hoa lúc này mới lên tiếng. Giọng bà nhỏ, nhưng rõ ràng đến lạ:
– Mẹ chưa từng nghĩ sẽ lấy lại thứ gì. Mẹ chỉ muốn… các con coi mẹ là mẹ thôi.

Bà đứng dậy, quay lưng đi.
Lần này, cả ba người con quỳ sụp xuống, nước mắt trào ra:

– Mẹ ơi… bọn con sai rồi… xin mẹ ở lại…

Bà Hoa dừng bước, không quay đầu:
– Mẹ đã nuôi các con thành người. Phần còn lại… các con tự học cách làm người cho tử tế.

Chiếc xe đạp cũ lăn bánh chậm rãi ra khỏi cổng.
Chiều buông nắng nhạt.

Lần đầu tiên trong đời, ba người luật sư thành đạt hiểu ra một điều:
Có những món nợ, tiền bạc không bao giờ trả nổi.