Hôm đó là ngày giỗ của bố chồng. Từ sáng sớm, bà Thắm – mẹ chồng tôi – đã tất bật gọi điện khắp nơi mời họ hàng, bạn bè. Bà nói như ra lệnh: “Huệ này, mai mẹ mời tầm ba chục người. Con lo làm năm mâm cỗ cho tử tế vào, mẹ không muốn mất mặt với thiên hạ đâu đấy.”

Tôi gật đầu, hỏi nhẹ: “Vâng ạ, mẹ cho con ít tiền để con ra chợ mua đồ nha?”. Bà lôi trong túi ra xấp tiền lẻ, đếm lạch cạch rồi chìa ra đúng 200 nghìn: “Đây, cầm đi. Liệu mà chi cho khéo, đừng có phung phí. Ngày xưa mẹ nấu cả chục mâm hết có trăm rưỡi!”

Tôi sững người. Giờ một con gà cũng gần 300 ngàn, chưa kể thịt, cá, rau, gia vị… nhưng nhìn vẻ mặt kiên quyết của bà, tôi chỉ cười gượng. Nhưng trong lòng tôi lúc ấy, có gì đó nghẹn lại. Tử tế bằng… 200 nghìn sao? Đây không phải lần đầu tiên mẹ chồng đưa tiền làm cỗ kiểu này. Mọi lần tôi đều khiến bà đẹp mặt, nhưng hôm nay tôi quyết định chốt hạ…

Đến trưa khách khứa kéo đến đông đủ. Bà Thắm mặc áo nhung đỏ, môi son rực, miệng cười nói liên hồi, vẻ mặt hãnh diện lắm. Tôi từ trong bếp bưng mâm cỗ đầu tiên ra. Ai cũng nhao nhao nhìn, tưởng sẽ là gà luộc, giò xào, nem chạo…

Nhưng không. Mâm cỗ chỉ có rau luộc, đậu rán, canh cải, cà muối và đĩa nấm xào. Cả bàn im bặt. Một bà cô khẽ hỏi: “Ơ… nhà chị Thắm ăn chay khi giỗ à?”. Bà Thắm tái mặt, hét lên: “Huệ! Cái gì đây hả con? Sao toàn rau thế này? Mẹ dặn phải làm tử tế cơ mà!”

Tôi bình thản đáp: “Dạ, con làm đúng như mẹ nói. Mẹ đưa 200 nghìn, con làm đúng 200 nghìn, đủ năm mâm cỗ ạ.”. Không khí chợt nặng nề. Mấy người khách bắt đầu nhìn nhau xì xào: “Đi ăn giỗ cũng phải phong bì chứ có ăn không đâu mà bà ấy cho mình ăn kiểu này”.

Bà Thắm tức run, chỉ tay vào tôi: “Mày cố tình bôi tro trát trấu vào mặt tao à?”

Tôi nhìn thẳng vào mắt bà, giọng bình tĩnh nhưng từng chữ như dao cắt: “Con không cố tình, con chỉ làm đúng khả năng trong số tiền mẹ cho. Mẹ bảo con đừng làm mất mặt, nhưng mẹ có nghĩ người ta sẽ cười ai không? Cười con – đứa nấu năm mâm bằng 200 nghìn, hay cười mẹ – người keo đến mức không dám bỏ thêm đồng nào mà vẫn muốn oai?”

Mọi người lặng đi. Một ông bác khẽ nói: “Ờ… hai trăm nghìn mà làm được năm mâm là siêu rồi đấy chị ạ.”

Bà Thắm mặt đỏ gay, giận dữ: “Cô hỗn! Cô dám nói mẹ chồng thế à?”

Tôi nghẹn giọng nhưng không né tránh: “Con không hỗn, con chỉ nói thật. Sĩ diện không thể mua bằng sự keo kiệt. Làm giỗ để tưởng nhớ người mất, chứ không phải để khoe giàu nghèo.”

Bà tức quá, quát lớn: “Cô ra khỏi nhà tôi ngay!”

Tôi nhìn bà, bình tĩnh đến lạ: “Con sẵn sàng đi, mẹ ạ. Nhưng trước khi đi, con chỉ muốn nói rằng — người ta có thể chịu nghèo, chịu khổ, nhưng không thể chịu bị coi như người ở trong chính căn nhà của mình.”

Nói rồi, tôi đặt lên bàn tờ giấy chi tiêu chi tiết: “Rau, đậu, dầu ăn, gia vị – 200.000đ. Hết sạch.”

Không ai nói thêm lời nào. Bà Thắm ngồi phịch xuống ghế. Bà cứ tưởng con dâu sẽ bù tiền cỗ cho bà còn số tiền bà thu được từ khách khứa sẽ gom vào chỗ tiết kiệm riêng của bà. Trước giờ nhà có công việc gì bà toàn làm thế. 1 năm nhà bà cũng đến chục cái giỗ chứ ít gì đâu. Con dâu chưa bao giờ trái ý bà, không ngờ hôm nay nó chơi bà 1 quả đau đến thế.